Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Hakkında Bilgi Notu

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Hakkında Bilgi Notu

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (“Yönetmelik”) 10 Mart 2021 tarihinde 31419 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Söz konusu Yönetmelik, Covid-19 salgınıyla birlikte yaygınlaşan uzaktan çalışma uygulamalarına ilişkin esasların belirlenmesi açısından önem arz etmektedir.  Aslında uzaktan çalışma usulü 4857 Sayılı İş Kanunu’nun “Çağrı Üzerine Çalışma ve Uzaktan Çalışma” başlıklı 14. maddesinde düzenlenmiş olup, söz konusu Yönetmelik işbu kanun maddesine dayanılarak uzaktan çalışmanın usul ve esaslarının belirlenmesi için yürürlüğe girmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine göre uzaktan çalışma, işçinin işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisi olarak tanımlanmıştır. Yönetmelik’te yer alan düzenlemelere aşağıda başlıklar halinde yer verilmiştir.

Sözleşmenin Şekli Ve İçeriği

Uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmeleri, İş Kanunu’nda belirtildiği gibi yazılı şekilde yapılacak olup, sözleşmede yer alması gereken unsurlar şu şekilde belirlenmiştir:

  • İşin tanımı,
  • Yapılma şekli,
  • İşin süresi ve yeri,
  • Ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar,
  • İşveren tarafından sağlanan iş araçları, ekipman ve bunların korunmasına yönelik yükümlülükler,
  • İşverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler.

Çalışma Ortamının Düzenlenmesi

Gerekli olması halinde, uzaktan çalışmanın yapılacağı mekân ile ilgili düzenlemelerin iş yapılmaya başlamadan önce tamamlanması gerektiği belirlenmiş ve bu düzenlemelerden kaynaklanan maliyetlerin karşılanma usulü, uzaktan çalışan işçi ile işveren tarafından birlikte belirleneceği düzenlenmiştir.

Malzeme ve İş Araçlarının Temini ve Kullanımı

İş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadığı takdirde uzaktan çalışanın mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarının işveren tarafından sağlanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu malzeme ve iş araçlarının kullanım esasları, bakımı ve onarım koşullarının ise anlaşılır bir şekilde uzaktan çalışana bildirilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

İş araçlarının işveren tarafından sağlandığı durumda, söz konusu araçların işçiye teslim edildiği tarihteki bedellerini belirten iş araçları listesi, işveren tarafından yazılı olarak işçiye teslim edilmesi esası düzenlenmiştir. Bununla birlikte, işçiye teslim edilen belgenin işçi tarafından imzalı bir nüshası ise işveren tarafından işçi özlük dosyasında saklanacaktır.

Ancak, iş araçlarının listesi, iş sözleşmesi içerisinde veya sözleşme tarihinde iş sözleşmesine ek olarak düzenlenirse ayrıca yazılı belge düzenlenmesi şartı aranmamaktadır.

Üretim Maliyetlerinin Karşılanması

İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimiyle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespit edilmesine ve karşılanmasına ilişkin hususların iş sözleşmesinde belirlenmesi hususu düzenlenmiştir.

Çalışma Süresinin Belirlenmesi ve İletişim

Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirlenecek olup, 4857 sayılı İş Kanunu’nda öngörülen sınırlamalara bağlı kalmak koşuluyla taraflarca çalışma saatlerinde değişiklik yapılabileceği düzenlenmiştir. Fazla çalışmaya ilişkin düzenlemede ise işverenin yazılı talebi üzerine, işçinin kabulü ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılabileceği açıkça belirtilmiştir.

Uzaktan çalışmaya ilişkin iletişimin yöntemi ve zaman aralığının uzaktan çalışan işçi ile işveren tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.

Verilerin Korunması

İşverenin, işyerine ve işçinin yaptığı işe dair verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ve ilgili mevzuat hakkında uzaktan çalışan işçiyi bilgilendirmesi ve bu verilerin korunmasına yönelik gerekli tedbirleri alması gerektiği düzenlenmiştir. Korunması gereken verinin tanımı ve kapsamının iş sözleşmesinde belirleneceği düzenlenmiş olup, uzaktan çalışan işçinin, işveren tarafından verilerin korunması amacıyla belirlenen işletme kurallarına uyması zorunlu kılınmıştır.

İş Sağlığı Ve Güvenliğine İlişkin Tedbirlerin Alınması

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili düzenleme Kanun’a paralel olarak düzenlenmiş olup işveren uzaktan çalışan işçinin yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda işçiyi bilgilendirecek, bu konuda gerekli eğitimleri verecek, sağlık gözetimini sağlayacak ve sağladığı ekipman ve araçlara ilişkin olarak gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlü olacaktır.

Uzaktan Çalışmanın Yapılamayacağı İşler

Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışma yapılamayacaktır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgili mevzuatına göre hizmet alımı suretiyle gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı birim, proje, tesis veya hizmetten sorumlu olan veya hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirleneceği düzenlenmiştir.

Uzaktan Çalışmaya Geçiş

İş ilişkisinin doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ile kurulabileceği veya hâlihazırda işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesinin, işçinin ve işverenin anlaşması halinde, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebileceği düzenlenmiştir. İşçinin, uzaktan çalışma yapma talebine ilişkin hususlar ise şu şekilde belirlenmiştir;

  • Talep yazılı olarak yapılır.
  • Talep işyerinde belirlenen usul doğrultusunda işverence değerlendirilir.
  • Talep değerlendirilirken, işin ve işçinin niteliği gereği uzaktan çalışmaya uygunluğu ile işverence belirlenecek diğer kıstaslar kullanılır.

İşçinin uzaktan çalışma talebine ilişkin değerlendirme sonucunun otuz gün içinde işçiye talebin yapıldığı usulle bildirilir. İşçinin uzaktan çalışma talebinin kabul edilmesi halinde Yönetmelik madde 5’te belirtilen hususlara uygun şekilde sözleşme yapılır.

Uzaktan çalışmaya geçen işçi, yukarıda belirtilen usulle tekrar işyerinde çalışma talebinde bulunabilir. İşveren, söz konusu talebi öncelikli olarak değerlendirmekle yükümlü kılınmıştır.

Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenlerle ( işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, öngörülemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlar) işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmaya geçiş için işçinin talebi veya onayı aranmayacağı düzenlenmiştir.

Sonuç

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, Covid-19 salgını nedeniyle uygulaması artan ve iş hayatındaki çalışma kültürünün önemli bir kısmı olarak yer alacak olan uzaktan çalışma hakkında düzenlemeler içermektedir. Uzaktan çalışma uygulamasının yaygınlaşması ve karşılaşılacak problemlerin çeşitlenmesiyle birlikte Yönetmeliğin de değişikliğe uğrayacağı ve düzenlemelerin detaylandırılacağı kanaatindeyiz.