Malulen Emeklilik Ve Vergi İndiriminden Faydalanan Engellilerin Emekliliği Hakkında Bilgi Notu

Malulen Emeklilik Ve Vergi İndiriminden Faydalanan Engellilerin Emekliliği Hakkında Bilgi Notu

5510 sayılı Kanun’un 25. maddesi uyarınca Malul sayılma, 4-a ve 4-b kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60;

4-c kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalıları ifade etmektedir.

MALULEN EMEKLİ OLMA ŞARTLARI NELERDİR?

Malulen emeklilik, malullük sigortasından faydalanmaya hak kazanan sigortalıya malullük aylığı bağlanmasıdır. Malullük aylığı bağlanabilmesi için:

  • Sigortalının 5510 sayılı Kanun’un 25. maddesi uyarınca malul sayılması,
  • En az 10 yıldan beri sigortalı olması,
  • En az 1800 gün prim ödenmiş olması,
  • Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise, sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekmektedir.

Bununla birlikte, 5510 sayılı Kanun’da belirtildiği üzere, sigortalının maluliyetinin sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgeler ile tespit edilmiş olması gerekmektedir.

Malulen emekli olmanın bir diğer koşulu ise malullüğün işe girdikten sonra meydana gelmiş olması gerekmektedir.

ENGELLİLİĞİ NEDENİYLE VERGİ İNDİRİMİNDEN FAYDALANAN SİGORTALILARA İLİŞKİN DÜZENLEME

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesi kapsamında, çalışma gücünün en az %40’ını kaybetmiş bulunanlara gelir vergisinde engellilik indirimi uygulanmaktadır.

Vergi indiriminden faydalanan sigortalılara tanınan bir diğer hak ise erken emeklilik halidir. Sigortalının engelli emekliliğinden yararlanması için malulen emeklilikten farklı olarak, kişinin engel durumunun çalışmaya başlamadan önce var olması gerekmektedir.

Engelli sigortalının erken emeklilikten faydalanabilmesi için sigortalının Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sevk edeceği hastanenin sağlık kurulundan en az %40 oranında iş gücü kaybının tespit edilmesi gerekir.

Engel oranı;

  • %80 ve üzeri engel raporu olanlar birinci derece,
  • %60- %79 engellilik oranına sahip olanlar ikinci derece,
  • %40-%59 engellilik oranına sahip olanlar üçüncü derece şeklinde belirlenmiştir.

Sosyal Güvenlik mevzuatında değişen hükümler uyarınca engelli sigortalının emekliliğe hak kazanma şartları, sigortalının ilk sigorta tarihine ve engel oranına göre farklılık göstermektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalıların emekliliğe hak kazanma şartlarını gösterir tabloda açıklandığı üzere, 2003-2008 tarihleri arasında sigortalı olan engelliler için kademeli bir emeklilik belirlenmiştir.

Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalıların emekliliğe hak kazanma şartları

 6/8/2003 tarihindeki sigortalılık süresi/başlangıcı I. Derece sakat II. Derece sakat III. Derece sakat
Sigortalılık

süresi

Gün

sayısı

Sigortalılık

süresi

Gün

sayısı

Sigortalılık

süresi

Gün

sayısı

12 yıldan Fazla 06/08/1991’den önce 15 yıl 3600 15 yıl 3600 15 yıl 3600
9 yıl – 12 yıl 07/08/1991-06/08/1994 15 yıl 3600 15 yıl 8 ay 3680 16 yıl 3760
6 yıl – 9 yıl   07/08/1994-06/08/1997 15 yıl 3600 16 yıl 4 ay 3760 17 yıl 3920
3 yıl – 6 yıl   07/08/1997-06/08/2000 15 yıl 3600 17 yıl 3840 18 yıl 4080
0 yıl – 3 yıl   07/08/2000-06/08/2003 15 yıl 3600 17 yıl 8 ay 3920 19 yıl 4240
06/08/2003     tarihinden sonra 15 yıl 3600 18 yıl 4000 20 yıl 4400

www.sgk.gov.tr  adresinden alınmıştır.

5510 sayılı Kanun’un 94. Maddesi uyarınca Kurum, sigortalının malullük, iş göremezlik raporlarında belirtilen rahatsızlıklarının mevcut olup olmadığını tespit amacıyla kontrol muayenesi ve tetkik yaptırılmasını talep etme yetkisine sahiptir.

Uygulamada gerek vergi indirimi gerekse engellilik nedeniyle erken emeklilikle ilgili Kurum tarafından kontrol muayenesi talep edilmekte, alınan raporlarda tespit edilen engellilik oranlarına Sağlık Kurulunca müdahale edilebilmektedir. Kurum’un emeklilik taleplerini reddettiği veya sigortalı aleyhine işlem gerçekleştirdiği hallerde bu işlemlerin iptali için adli ve idari yargı yoluna başvurulması mümkündür.